صد و ششمین پایان نامه با موضوع تضمین نحوی از دیدگاه تطبیقی علامه طباطبایی و ابوحیان اندلسی با نمره عالی دفاع شد

شناسه خبر : 63785

1397/06/20

تعداد بازدید : 279

به گزارش واحد اطلاع رسانی، دفاعیه خانم فرشته اسدی، دانش پژوه مدرسی ادبیات عرب، با عنوان «تضمین نحوی از دیدگاه تطبیقی علامه طباطبایی و ابوحیان اندلسی» با راهنمایی آقای حسین شیرافکن، مشاوره آقای محمد عشایری و داوری آقای محمد عظیمی در 19 شهریور در مرکز تربیت مدرس صدیقه کبری (س) برگزار شد و نگارنده، نمره عالی کسب کرد.

گفتنی است موضوع یاد شده، جدید، دقیق و جزئی، کاربردی و دارای امتیازاتی دیگر است. با توجه به این که اساتید فرهیخته ای راهنمایی، مشاوره و داوری این پایان نامه را عهده دار بودند و از کوچکترین توجه و نکته ای در ارزشیابی فروگذاری نکردند، موفقیت نگارنده در نگارش پایان نامه و گزارش جلسه دفاع، در خور بسی تقدیر است. به گواهی اعضای هیأت داوران، این پایان نامه از بهترین پایان نامه های مرکز تربیت مدرس صدیقه کبری (س) بوده و از درخشندگی های این مرکز به حساب می آید. قابل چاپ بودن آن و تأییدیه چاپ از جانب استاد راهنما، شاهدی روشن بر این مدعا است. نیز تصمیم گرفته شد دانش پژوه گرامی دو مقاله علمی پژوهشی از پایان نامه استخراج و به جامعه نواندیشان تقدیم کند.

دقت نظر، پشتکار و پیگیری­ های دانش پژوه ارجمند، توجه و دقت و همراهی اساتید راهنما و مشاور و نیز پیگیری های خارج از محدوده وظایف معاونت پژوهش مرکز یاد شده، مهم ترین عوامل موفقیت پایان نامه اخیر است.

مرکز تربیت مدرس صدیقه کبری (س) این کامیابی کم نظیر را به نگارنده محترم تبریک عرض می کند و امید دارد تمامی دانش پژوهان مرکز یاد شده در جایگاه تدریس و تحقیق، بیش از پیش بدرخشند و کامیابی های روزافزون به ارمغان آورند.

چکیده

قرآن، سرشار از محسناتی است که هر یک به نوبه خود، نشان از اوج فصاحت و بلاغت مجموعه آیات وحی دارد. تفحص در کلام مفسران شیعی و سنی، گویای اهتمام آن­ها به قاعده مهم تضمین هست. صنعتی که در علوم بدیع، نحو و بیان موضوعیت دارد. کنکاش آن در علم نحو، موطئه تبیین کاربردی آن در علم بیان می­باشد. علامه طباطبایی و ابوحیان اندلسی از معدود مفسرانی هستند که مبانی اندیشه خود را در این باب، بر پایه دو مکتب عمده نحوی بصره و کوفه بنیان نهاده­اند؛ هر چند گرایش هر یک از آنان به برخی مکاتب مشهودتر است. علامه طباطبایی نظر خود را در «تفسیر المیزان»، در ضمن تعیین و تبیین مصادیق قرآنی ارائه داده است. ایشان تضمین را در اقسام کلمه پذیرفته و قسمی را بر دیگری ترجیح نداده، اما سازگاری با سیاق را أولی دانسته­اند. وی تضمین را نوعی مجاز به اعتبار دو معنا می­شناساند، نه این که مجاز محض باشد و معنای اولیه اعتباری نداشته باشد. ابوحیان اندلسی، زایش دیدگاه خود را در تفسیر «البحر المحیط» و کتاب «ارتشاف الضرب من لسان العرب» متجلی نموده است. ایشان تضمین را در اقسام کلمه، جاری و ساری می­داند، اما بارها تصریح به أولی بودن تضمین افعال می­نماید. از طرفی در مواضع متعدد یادآور می­گردد: تضمین قیاسی نیست. نتیجه آن­که رویکرد ادبی هر دو مفسر به تضمین، مطلوب است. در نگاه کلی، قرآن، بشر را به فهم و تعقل در کلام وحی دعوت می­نماید. فهم کلام نور، مستلزم دانستن قواعد زبان عربی است. گستره مباحث این زبان، هر محققی را به کاوش در فراسوی الفاظ آن فرا می­خواند؛ لذا با تمسک به تضمین، عنایت خاص به معنا میسور می­گردد. از طرفی تضمین از مجاز بلیغ­تر می­باشد؛ لذا حق است که باب رابع علم بیان قرار داده شود.

کلیدواژه­ها: تضمین، تضمین نحوی، اشراب، علامه طباطبایی، ابوحیان اندلسی.